â§fŸ njhW« âUÉHh fhQ« nfhÉš
k§ifa®fuá
tst®nfh‹ ghit tÇtis¡if« khlkhÅ
g§fa¢
bršÉ gh©okhnjÉ gÂbrŒJ ehblhW« gut¥
bgh§fHYUt‹
ójehaf‹ ehšntjK« bghUŸfS« mUË
m§fa‰f©Â
j‹bdhL« mk®ªj MythahtJ« ïJnt.
-
r«gªj®.
kJiu
v‹wîlnd ek¡F Ãidî¡F tUtJ nrhk Rªjnu°tuUl‹ ciwí« Ûdh£áa«k‹ nfhÉš jh‹. ï¡nfhÉš
áw¥òfis¥ g‰¿ Ãiwa üšfŸ vGj¥g£oUªjhY«, mUŸ jU« MythŒ át¤jy§fŸ v‹w ïªüÈš KjÈš
Ûdh£áÆ‹ nfhÉiy¥ g‰¿ vGâ É£L ãw nfhÉšfis ty« tu nt©L« v‹w ekJ Ãaâ¥go ï¡nfhÉš
g‰¿a K¡»a¡ F¿¥òfŸk£Lnk ï§F ïl« bg‰WŸsd.
òuhz
tuyhW:
átbgUkhÅ‹
kJiu¤ âUÉisahlšfŸ 64-š Kjš âUÉisahlyhd ïªâu‹ rhg« Ô®ªj gly¤â‹ gadhš cUthdnj ï¡nfhÉš.
mjhtJ, ïªâu‹ jd¡F ne®ªj ãu«kf¤â (bfhiy¥ ght«) njhõ¤ij¥ ngh¡»¡ bfhŸs j‹ FUthd
ÉahH gfthÅ‹ MnyhridÆ‹ go gy jy§fS¡F¢ br‹W, filáahf¡ fl«gtd« (kJiu) tªJ ȧf¤ij¥
óͤJ¥ ght« Ú§f¥ bg‰wh‹ vd fl«gtd òuhz« TW»wJ.
vdnt,
jh‹ tz§»a ïiwtD¡fhf¤ j‹ bgauhš ïªâu
Ékhd¤Jl‹ bgU§nfhÉš mik¤jjhfî« brŒâ.
ï¡nfhÉiy¥
bghW¤jtiu RthÄiaÉl m«kD¡nf mâf kf¤Jt«. m«kid¤ jÇá¤j ã‹dnu RthÄia¤ jÇá¡f nt©L«
v‹gJ Ãaâ. všyh¤ jy§fËY« m«k‹ RthÄÆ‹ ïl¥g¡f« fh£áaË¥gh®. Mdhš, ï¡nfhÉÈš RthÄ¡F
ty¥g¡f« jÅ¢ rªÃâ bfh©oU¥gJ áw¥ò.
j§f
Ékhd§fŸ 2 c£gl bkh¤j« 14 nfhòu§fŸ.
nk‰F,
tl¡F, RthÄ rªÃâ thÆš nfhòu« - ïit 9 Ãiy¡ nfhòu§fŸ.
bgh‰whkiu¡
Fs¤â‹ tlòw« 7 Ãiy á¤âu¡ nfhòu« m«k‹ rªÃâ tU« tÊÆš cŸsJ.
ïit jÉu, ‘nt«g¤öuh®
nfhòu«’, ‘eL¡f£L nfhòu«’, ‘ïlg¡ F¿Æ£l nfhòu«’, (fhŠáia M£á brŒj fhL bt£oa nrhH
k‹dD¡F ïiwt‹ ï¡nfhÉÈ‹ tl¡F kâÈ‹ thÆiy¤ âwªJ fh£á jªJ Û‹ K¤âiu ïUªj ïl¤âš ïlg
K¤âiu it¤j âUÉisahlÈ‹ Éisthf mika¥ bg‰w nfhòu«) M»ait cŸsd.
bghJthf
všyh¡ nfhÉšfS¡F« 1 mšyJ 4 thÆšfŸ ïU¡F«. ï§F bkh¤j« 5 thÆšfŸ. m«k‹ rªÃâ, »H¡F
thÆš tÊahf nfhÉY¡FŸ EiHªjîl‹ ‘m£l á¤â k©lg«’ cŸsJ. ïâš 8 ö©fS« m¤ö©fËš r¡âÆ‹ 8
âUîUt§fS« cŸsd. miu t£l to¤âš 13.8 Û£l® ÚsK«, 7.2 Û£l® mfyK« cŸs ï«k©lg« K‹ò
btËô®fËÈUªJ tU« g¡j®fS¡F czî tH§F« ïlkhf ïUªjjh«. ï¥nghJ m®¢rid¥ bghU£fŸ ɉF«
filfns ïUòwK« cŸsJ.
mL¤J 110
ö©fSila Ûdh£á eha¡f® k©lg« cŸsJ. K‹ò nfhÉš ahid, fhis, x£lf« f£l¥ bg‰w ïlkhf
ïUªjJ. j‰nghJ bgh«ikfŸ, ó¡fŸ, ɉgid brŒí« gFâah»É£lJ. ï«k©lg¤âš 7.5 Û£l® cauKŸs
1008 És¡FfSl‹ Toa mH»a âUth¢áia ‘átf§if kUJ rnfhju®fŸ’ brŒJ bfhL¤JŸsij¡ fhzyh«.
K‹ò ïU£L
k©lg« v‹W miH¡f¥g£l KjÈ¥ ãŸis k©lg¤âš 1960-š elªj nfhÉš âU¥gÂÆ‹ nghJ xËòF«
tifÆš rhsu§fŸ mik¡f¥g£ld. ï«k©lg¤ij¡ flªJ cŸns br‹wîl‹ fhz¥gLtJ bgh‰whkiu¡ Fs«.
ïâš âU¥gdªjhŸ kl¤J¤ jiytuhš mË¡f¥g£l bgh‰whkiu (j§f¤ jhkiu) ï‹W« ky®ªJŸsij¡
fhzyh«.
ïJ r§f¥
gyif Äjªj ïl«; e¡Ñu® ïiwtid v⮤J thâ£l ïl«; âUtŸSt® âU¡FwË‹ bgUikia cz®¤âa
ïl«. (ï¡Fs¤â‹ bj‹òw¢ RtÇš 1330 FwŸfS« mH»a bt©ryit¡ f‰fËš bgh¿¡f¥g£LŸsd)
j‰nghJ
ï¡Fs¤â‰F btËÆÈUªJ Ú® ghŒ¢r¥gL»wJ.
ïÅ, »Ë¡T£L
k©lg«, CŠrš k©lg« tÊahf m«kid¤ jÇá¡f¢ bršYK‹ f«g¤jo k©lg« tÊahf cŸsJ. ï«k©lg¤âš
cŸs ¤t#°j«g¤âš ÉHh¡ fhy§fËš bfhona‰w« eilbgW«. m«k‹ rªÃâ 2-tJ ãufhu¤âš ‘c¢á£l ãŸisah®’, ‘T¤j¥
ãŸisah®’ v‹W ïu£il¥ ãŸisah® fh£á jU»wh®fŸ.
mL¤JŸs MWfhš
k©lg¤âš jh‹ FkuFUguÇ‹ Ûdh£áa«ik ãŸis¤ jÄœ âUkiy eha¡fÇ‹ K‹ÅiyÆš mu§nf¿ajhf¡ TWt®.
_y
°jhd«:
m«k‹ rªÃâ fUtiwÆš Ëw âU¡nfhy¤âš g¡j®fS¡F mUŸ
ghÈ¡F« Ûdh£áÆ‹ kufj¤ âUîU cŸsJ. m«kid jÇá¤J É£L brh¡fiu¡ fhz Éiuí« nghJ RthÄ
rªÃâ 2-tJ ãufhu¤âš bj‰F neh¡» fh£á jU« ãu«kh©lkhd K¡FWÂ¥ ãŸisah® (âU¢áÆÈUªJ
kJiu tU« tÊÆš âUkiy eha¡fU¡F V‰g£l Ôuhj tƉW tÈ Ú§f Ûdh£á¡F¤ bj¥g« f£o it¥gjhf
ne®ªJ bfh©lhuh«. mj‹go bj¥g¡Fs« bt£L«
nghJ eš rFdkhf¡ »il¤j ãŸisah®) jÄHf¤âš cŸs Äf¥ bgÇa ãŸisah® âUîUÉš ïtU« xUt®.
Éehaf® rJ®¤âa‹W ïtU¡F K¡FW (12go) mÇáÆš xnu bfhG¡f£ilahf¢ brŒJ gil¥gJ tH¡f«.
RthÄ
rªÃâÆ‹ EiHî thÆÈ‹ ïUòwK« M£ bfh©lh®, cŒa¡bfh©lh® vd ïU Jthu ghyf®fŸ cŸsd®.
fUtiwÆš Ra«ò ȧfkhd RªjnuRtu® cŸsh®. nkny 8 ahidfS« 32 á§f§fS« jh§»¡ bfh©oU¡F«
Ékhd« cŸsJ.
RthÄ rªÃâ
Kjš ãufhu¤âš tl¡F¥ gFâÆš r©onf°tu®, všyh« tšy á¤j® (átbgUkhÅ‹ âUÉisahlš toÉš
x‹W) vGªjUËíŸsh®. mUnf kJiuÆ‹ jykukhd fl«g ku« btŸË¤ jf£lhš nta¥g£LŸsJ.
ïjid mL¤J
m£ru ȧf§fŸ (51) cŸsd. mUnf kfhby£RÄ, eluh#Ç‹ u¤âd rig cŸsJ. ïj‹ mU»š t‹Åku«,
»zW, ȧf« M»ait fh£á jU»‹wd. irt rka tH¡F¥go jÄHf¤âš átbgUkh‹ eld« òÇí« 5
k‹w§fËš ï¡nfhÉš btŸËa«gy«. (ntW v§Fnk ïšyhj tifÆš ï§F fhš kh¿a Moa âUÉisahliy
el¤âíŸsh®) g¡j‹ gh©oaD¡fhf ïl¡fhiy C‹¿ ty¡fhiy¤ ö¡» Moa fh£áÆid ï§F fšÈY«
br«ãY« mo¤JŸsd®.
ï§F átid
jÇá¥gnjhL nfhÉš ãufhu« KGtJ« M§fh§nf e« f©Âš gLksî¡F Vuhskhd átȧf rªÃâfŸ cŸsd.
MÆu¡fhš
k©lg«:
ï¡nfhÉÈš
cŸs k©lg§fËnyna Äf¥ bgÇaJ ï«k©lg« jh‹. ïâš 985 ö©fS«, 15 ö©fŸ ïU¡f nt©oa ïl¤âš
2 c£nfhÆšfS« cŸsd. ï«k©lg¤âš moí« Koí« x‹whŒ ïU¡f ïilna gythwhf¥ ãǪJ VÊir
vG¥ò« 2 vÊš ö©fis¡ fhz¡ f©nfho nt©L«. (tl¡F Mo åâ nfhòu thÆÈ‹ mUnf 5 ïir¤ ö©fS«
cŸsd)
ï«k©lg«
á‰g¡ fiyÆ‹ áw¥òfis És¡F« mÇa Ãidî¢ á‹d§fis cŸsl¡», ï¥nghJ xU mU§fh£á k©lgkhf¤
âfœ»wJ.
ói# k‰W«
âUÉHh¡fŸ:
Mfk¥go
âdªnjhW« 8 fhy ói# Kiwna, âUtdªjš (fhiy 5-6 kÂ), Ésh ói# (6-7 kÂ), fhiy rªâ ói#
(7.30-9kÂ), âU¡fhy rªâ (10.30-11.30), c¢á¡fhy« (12kÂ), rhau£ir (khiy 5-6), m®¤j
#hk«, gŸËaiw ói# (ïuî 8.30-9.30) eilbgW»wJ.
ïit jÉu
â§fŸnjhW« âUÉHh fhQ« ï¡nfhÉÈš á¤âiu âUÉHh á¤âiu khj« ts®ãiwÆš bjhl§» á¤uh
bgs®zÄa‹W Koí«. ïªj 12 ehŸ ÉHhÉš Kjš ehŸ bfhona‰w«. ã‹ x›bthU ehS« m«kD«,
RthÄí« òuhz¢ áw¥òila thfd§fËš åâ cyh tUt®.
ïâš 8-«
ehŸ Ûdh£á g£lhãnõf«, br§nfhš tH§F« itgt«, 9-« ehŸ Ûdh£á â¡ É#a«, 10-« ehŸ Ûdh£á
âU¡fšahz ÉHh eilbgW«. (ï›ÉHh nfhÉš âU¡fšahz k©lg¤âš jh‹ eilbgWtJ tH¡f«. rÛg
fhykhf k¡fŸ T£l« mâfkhf tUtjhš ï›itgt« tl¡F nfhòu nky Mo åâÆš eilbgW»wJ) 11-«
ehŸ nj®¤âUÉHh, 12-« ehŸ Ô®¤j ÉHh, k‰W« itiaÆš mHf® M‰¿š ïw§» g¡j®fS¡F fh£á
jUtJl‹ 12-« ehŸ á¤âiu âUÉHh Kotilí«.
itfháÆš 10
ehŸ trªj ÉHh, âUPhd r«gªj® ÉHh, MÅÆš CŠrš âUÉHh, MoÆš Kis¡ bfh£L ÉHh.
mL¤J 12
eh£fŸ eilbgW« Mt _y¥ bgUÉHhÉš fÇ¡FUÉ¡F cgnjr«, ehiu¡F K¡â jªjJ. kh¡f« ɉw
äiy, jUÄ¡F¥ bgh‰»Ê tH§»aJ, cyth¡ nfh£il mUËa äiy, m§f« bt£oaJ, tisaš ɉwš, Fâiu
fÆW kh¿a äiy, ã£L¡F k© RkªjJ, ÉwF Rkªj äiy vd ï›ÉHhÉš x›bthU ehS« ïiwtÅ‹
âUÉisahlš Ãfœ¢á ïl« bgW«.
òu£lháÆš
etuh¤âÇ ÉHh (ï¡nfhÉš bfhY k©lg¤âš bfhY bgh«ikfŸ fh£á¡F it¡fg£oU¡F«) eilbgW«.
I¥gáÆš 6
ehŸ nfhyh£l c‰rt«. fh®¤âifÆš Ôngh¤rt âUÉHh, 1008 r§fhãnõf«, kh®fÊÆš Ûdh£á¡F 4
ehŸ v©bzŒ¡fh¥ò c‰rt«.
ij
r§fuhªâa‹W fšahid¡F fU«ò jªjUËa äiyí«, tiy åáaUËa âUÉisahlY«, t©oô® khÇa«k‹
bj¥g¡Fs¤âš Ûdh£á Rªnju°tu® bj¥g¤âš cyh tU« bj¥g¤ âUÉHhî« el¡F«.
khá kfh
átuh¤âÇa‹W rf°u r§fhãnõfK«, (1008 r§FfŸ bfh©L mãnõf«) 4 fhy ói#í« c©L.
g§FÅ
khj¤âš Ûdh£áí«, Rªjnu°tuU« bršÿ® âUth¥òilah® nfhÉš vGªjUS« itgt« eilbgW»wJ.
îthf«:
M©o‰F
nfho¡ fz¡»š tUkhd« cila ï¡nfhÉš ïiz Miza® bghW¥ãš ca® îthf mâfhÇahš
guhkÇ¡f¥gL»wJ. jÄHf muá‹ rh®ãš mw§fhty®
FGî« mik¡f¥g£L ît»¡f¥gL»wJ.
ï¡nfhÉiy¢
rh®ªj cgnfhÉšfŸ 21. nkY« Ûdh£á Rªjnu°tu® njt°jhd« rh®ãš xU bg©fŸ nkšÃiy¥ gŸË
ïa§» tU»wJ.
Fl KG¡F:
át‹, r¡â
v‹w ïu©o‹ ïiz¥ig¢ nr®¥gj‰F v£L Éj kUªJ tiffshY«, »Çah %gkhfî«, kªâu %gkhfî«
Fl§fis it¤J, ïs§nfhÉš (ghyhya«) vGªjUË mj‹ ãwF mãnõf« brŒtnj F«ghãnõf« mšyJ
FlKG¡F.
».ã.
1708-š É#a bu§f brh¡fehj® fhy¤âš Rªjnu°tuU¡F k£L« F«ghãnõf« ÃfœªJŸsJ. mj‹ ã‹
».ã. 1877-š efu¤jh® bgU k¡fshš xU Fl KG¡F«, 1923-š tuyhW f©ouhj tifÆš xU
F«ghãnõfK«, mL¤J 1974-š xU F«ghãnõfK« eilbg‰WŸsJ. mL¤J 1995-š xU F«ghãnõfK«,
2009-š xU F«ghãnõfK« eilbg‰wJ.
bršY«
tÊ:
Ûdh£á m«k‹
nfhÉY¡F¥ òâjhf tUgt®fŸ áuk¥gl nt©oanj ïšiy. k¤âa ngUªJ Ãiya¤âÈUªJ nejhÍ rhiy
tÊahfnth (mšyJ) uÆš Ãiya¤âÈUªJ lî‹ Ahš nuhL tÊahfnth 5 ÃÄl eil öu« jh‹.

